Oogziekten

GLAUCOOM

1. Wat is glaucoom

Glaucoom wordt veroorzaakt door een beschadiging van de oogzenuw. De oogzenuw is de verbinding tussen het oog, verantwoordelijk voor de visuele waarneming en de hersenen waar deze waarnemingen verwerkt worden tot een visuele gewaarwording( 'het zicht'). In geval van glaucoom wordt de oogzenuw meestal beschadigd door een verhoogde oogdruk. Zeldzaam (5à10%) kan er ook glaucoom optreden zonder dat er sprake is van een verhoogde oogdruk, het zogenaamde 'normale druk glaucoom'. De oogdruk speelt een belangrijke rol in de doorbloeding van de oogzenuw. Algemeen wordt aanvaard dat een gestoorde doorbloeding van de oogzenuw de glaucoomschade veroorzaakt. De oogzenuwbeschadiging manifesteert zich meestal door een trage, pijnloze en progressieve uitval van het gezichtsveld. Dit maakt deze ziekte zeer verraderlijk gezien ze meestal maar bemerkt wordt als er reeds duidelijke gezichtsuitval is opgetreden. Indien onbehandeld kan glaucoom leiden tot tunnelzicht en zelfs tot blindheid.

2. Voorkomen

Deze aandoening is helaas niet zo zeldzaam en treedt op in 2 op 100 van de mensen boven de 40 jaar. De frequentie van glaucoom neemt bovendien toe met de leeftijd en bedraagt ongeveer 5% vanaf 70jaar en 10% boven de 80jaar. Familiaal voorkomen ( ouders of broer/zuster aangetast) zal het risico van glaucoom duidelijk verhogen. Bepaalde ziektes zoals diabetes, hypertensie, hypercholesterolemie evenals roken zullen eveneens het risico van glaucoom verhogen.

3. Indeling

De 2 belangrijkste vormen van glaucoom zijn vooral het chronisch open-hoek glaucoom en zeldzaam het acuut gesloten-hoek glaucoom. Het chronisch open-hoek glaucoom vertegenwoordigt de typische vorm met sluipende gezichtsvelduitval. Bij de acuut gesloten-hoek glaucoom zal de oogdruk plots zeer hoog oplopen waardoor acute klachten worden veroorzaakt zoals hevige hoofd en oogpijn, braken, wazig zicht en ernstige roodheid van het aangetaste oog. Deze acute vorm kan indien onbehandeld op korte termijn leiden tot blindheid.

4. Onderzoek van glaucoom

Gezien glaucoom in de beginfase meestal geen aanleiding geeft tot klachten wordt een regelmatig oogonderzoek door een oogarts aanbevolen vanaf de leeftijd van 40jaar.Dit oogonderzoek omvat volgende testen:

A. Onderzoek van de oogdruk = tonometrie
De tonometer meet de interne oogdruk. Voorafgaand aan dit onderzoek wordt een verdovende oogdruppel in beide ogen gedruppeld.

B. Onderzoek van de oogzenuw (oogfundus)
Met een aanpast onderzoeksinstrument wordt de achterzijde van de oogbol (fundus) bekeken waar zich de oogzenuw bevindt. In geval van glaucoom wordt er een uitholling van de oogzenuw waargenomen veroorzaakt door de beschadiging der zenuwvezels.

Deze afbeeldingen tonen van links naar rechts een toename van de glaucomateuze uitholling der papillen.

Bemerk de toegenomen bleekheid van de linker oogzenuw met glaucoomschade 0.9 ten opzichte van de normale oogzenuw 0.3

Indien er afwijkingen worden vastgesteld bij de tonometrie of bij het bekijken van de oogzenuw zullen er nog 2 bijkomende specifieke glaucoomtesten (C en D) worden uitgevoerd.

C. Perimetrie
Door middel van dit onderzoek worden de gezichtsvelden gemeten. Tijdens dit onderzoek wordt gevraagd van een centraal punt te fixeren in een koepel en dan aan te geven wanneer er een lichtpunt wordt waargenomen in het perifeer gezichtsveld. Op deze manier kan een kaart worden opgemaakt van het gezichtsveld.

D. Gonioscopie
Bij dit onderzoek wordt een contactlens op het oog aangebracht om de voorkamerhoek te kunnen onderzoeken. Deze structuur is verantwoordelijk voor de afvoer van het kamervocht en speelt aldus een hoofdrol in de oogdrukregeling. De bepaling van het type van glaucoom (open of gesloten hoek glaucoom) wordt hierdoor mogelijk.

5. Behandeling van glaucoom

De bedoeling van behandeling is het oog te behoeden voor toename van de schade (gezichtsvelduitval) veroorzaakt door glaucoom. Het zal echter niet mogelijk zijn de reeds geleden schade te herstellen. Meestal is het mogelijk om glaucoom te behandelen door middel van oogdrukverlagende oogdruppels. In sommige gevallen is het zelf nodig van een combinatie van oogdruppels te gebruiken om te komen tot een goede oogdrukcontrole.
In geval van gevorderd glaucoom of door middel van oogdruppels moeilijk te controleren oogdrukken zal de oogarts overgaan tot andere behandelingswijzen. Soms kan gepoogd worden door middel van laserbehandeling de oogdruk beter te regelen. Deze weinig belastende techniek is quasi pijnloos en risicoloos. Helaas is het effect van de laserbehandeling vaak tijdelijk en is het resultaat bij sommige patiënten onvoldoende. In laatste instantie kan gekozen worden voor een operatieve aanpak, de zogenaamde filtrerende glaucoomingreep. Hierbij wordt er een nieuw afvloeikanaal voor het voorkamervocht gemaakt bovenaan de oogbol. Deze procedure wordt gedaan onder locale verdoving en kan gebeuren door middel van een korte dagopname in het ziekenhuis.